W pierwszą sobotę września odbywa się jubileuszowa, 15. edycja Narodowego Czytania. Lekturą tegorocznej akcji zostały „Dziady” Adama Mickiewicza – monumentalne dzieło polskiego romantyzmu. W miastach, miasteczkach, bibliotekach, szkołach oraz polskich placówkach na całym świecie tysiące osób gromadzą się, by wspólnie pochylić się nad historią Gustawa-Konrada, widmowych obrzędów i uniwersalnej walki o wolność i godność.
Narodowe Czytanie to jedna z największych i najważniejszych inicjatyw promujących czytelnictwo oraz polską klasykę literacką. Akcja została zapoczątkowana w 2012 roku z inicjatywy Prezydenta RP. Pierwszą wspólną lekturą był „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza, czytany z okazji 200-lecia wydarzeń opisanych w epopei. Z roku na rok wydarzenie zataczało coraz szersze kręgi. Z małego czytania w warszawskim Ogrodzie Saskim przekształciło się w ogólnoświatowy ruch miłośników literatury. : Pomiędzy kolejnymi edycjami lektury wybierane były m.in. w głosowaniach internetowych przez samych obywateli lub ogłaszane przez Parę Prezydencką. Wybrane lektury z poprzednich lat: „Trylogia” i „Quo vadis” Henryk Sienkiewicza, „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego, „Balladyna” i „Kordian” Juliusza Słowackiego, „Moralność pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej, „Nad Niemnem” Elizy Orzeszkowej, poezje Jana Kochanowskiego. Wybór „Dziadów” na 15. edycję akcji przypada na moment szczególny, spinający klamrą dotychczasowy dorobek Narodowego Czytania. Jako uniwersalne arcydzieło, łączące ludową obrzędowość, wątki patriotyczne, filozoficzne i moralne, utwór Mickiewicza przypomina o fundamentach polskiej tożsamości literackiej i kulturowej.
W auli Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Mickiewicza w Górze 5 września odbyła się wyjątkowa, 15. edycja Narodowego Czytania. Społeczność szkolna oraz zaproszeni goście zgromadzili się, by wspólnie pochylić się nad lekturą tegorocznej akcji czyli „Dziadami” Adama Mickiewicza. Wybór auli jako miejsca wydarzenia okazał się niezwykle trafny i doskonale oddający budujący klimat scen opartych na metafizyce i symbolice dramatu oraz odkrywania „Snu polskiego” w widowisku „Gdy rozum śpi”. Tegoroczne spotkanie poprowadziły: dyrektor Liceum Ogólnokształcącego pani Magdalena Mielczarek oraz dyrektor Biblioteki Miejskiej w Górze pani Danuta Biernacka. W słowach wstępnych przypomniano czternastoletnią tradycję zapoczątkowanej w 2012 roku przez Prezydenta RP akcji, która na stałe wpisała się w polski krajobraz kulturowy. Zwrócono również uwagę na poznawcze zalety czytania, podkreślając, że obcowanie z literaturą pobudza wyobraźnię i buduje empatię niczym „sen na jawie”. Ważnym punktem części oficjalnej było odczytanie okolicznościowego listu Prezydenta RP , w imieniu Starosty Górowskiego pana Kazimierza Boguckiego, dokonał tego Wiceprzewodniczący Rady Powiatu pan Mirosław Żłobiński. Główną częścią górowskiego Narodowego Czytania stał się spektakl pt. „Gdy rozum śpi”, w którym klasyczna literatura romantyczna została zestawiona z nowatorską formą sceniczną i refleksją naukowo-literacką. Scenariusz oparto na motywie romantycznej koncepcji snu, nawiązując do ustaleń badawczych prof. Michała Kuziaka z artykułu „Sen polski – przypadek romantyków i nie tylko”. Kluczowym punktem inscenizacji była Scena IV (Widzenie Ewy) przeplatana fragmentami Wielkiej Improwizacji. Na scenie tradycyjna metafizyka zderzyła się z symboliczną plastyką. Tajemniczy nastrój budowały snujące się kłęby dymu, zawieszone u powały materiały, obraz Matki Boskiej, klęczniki i kwiaty (lilie, róże, niezapominajki) w koszach noszonych przez „Osoby-kwiaty” oraz metaforyczna postać Róży-Konrada. Tekst Mickiewicza dopełniły utwory muzyczne. W spektaklu wybrzmiały utworzone w unikalnych aranżacjach: „Sen we śnie” (Sanah i Grzegorza Turnaua), „Piosenka księżycowa” (Varius Manx) oraz finałowy, pełen ekspresji utwór „Kiedy rozum śpi” z repertuaru Budki Suflera. Zwięźle zarysowana polemika młodych bohaterów-studentów na temat archetypów, pamięci i transcendentnego wymiaru spraw polskich doprowadziła widzów do zaskakującego zakończenia. Wprowadzona na scenę postać osoby sprzątającej salę po spektaklu zmienia dynamikę sceny. Tworzy ona przestrzeń potrzebną do refleksji o „snach polskich” czytaną bezpośrednio z książki. Finałowa scena spięła romantyczny nimb ze współczesną codziennością. Opadła kurtyna!
Wydarzenie było efektem współpracy i zaangażowania szerokiego grona uczniów oraz opiekunów:
- Scenariusz i reżyseria: dr Ewelina Waląg
- Wystąpili: Uczniowie z interdyscyplinarnej grupy „WONDERLab.” pod kierunkiem dr Eweliny Waląg
- Oprawa wokalna: Wokalistki z grupy „Postscriptum” pod kierunkiem Alicji Sajdak
- Oprawa muzyczna, realizacja dźwięku i światła: Kacper Szymczak, uczennice LO
- Dokumentacja medialna: Rozalia Cieliczka, Roman Zbroiński i Tomasz Woźniczka.
Górowskie Narodowe Czytanie 2026 udowodniło, że klasyka literatury – zaprezentowana w sposób niebanalny i wielowymiarowy – wciąż potrafi poruszać, prowokować do myślenia i skłaniać do chwili refleksji nad życiem oraz historią.
Tekst: Tomasz Woźniczka
